19.07.2012

ALZACJA, KRAINA JAK BUTELKA RIESLINGA


Alzacja, kształtem przypominająca słynną długą, alzacką butelkę Rieslinga. Region rozciąga się między Schwarzwaldem, Jurą a Wogezami, w dolinie Renu. To kraina wina, kuchni i tradycji, z terroir, na które składają się nie tylko warunki klimatyczne i geograficzne, ale również historia, przyroda i wyjątkowa atmosfera kreowana przez jej mieszkańców.
©SPACH-ConseilVinsAlsace


            Winnice posiadają tu perfekcyjne warunki do wzrostu. Tutejsza ludność kultywuje w Alzacji winorośl od czasów Juliusza Cezara. Ten region Francji słynie również z turystyki i rekreacji. W tej wspaniałej krainie, można napotkać tak wiele krajobrazów. Równiny poprzecinane wstęgą królewskiego Renu, przez wzgórza łagodnie schodzące ku dolinie, wysadzane winnicami aż po Wogezy o szczytach na wysokości 1100 m, dumnie wypinające pierś ze średniowiecznymi twierdzami przykutymi do nich. Szalki pieszych wycieczek, ścieżki rowerowe, parki, i oczywiście 170 kilometrowy szlak wina w Dolinie Munster, czerpią z przyrody to, co najlepsze.
©ZVARDAN ConseilVinsAlsace

            Winiarze dysponują tu licznymi wariacjami terroir, zbocza gór uśmiechają się w kierunku doliny. Wzgórza tworzą naturalną barierę ochraniającą uprawy przed wiatrami i deszczami. Gleby również są tu mocno zróżnicowane, są bogate w minerały, granity, wapienie, gliny, iły, gleby wulkaniczne, piaskowce. Klimat jest tu umiarkowany, z długim i słonecznym okresem wegetacyjnym, zimy zaś są zimne i śnieżne. Topografia wpływa silnie na legendarną kwasowości alzackich win. Winiarze rzadko korzystają tutaj z dębowych beczek, chcą, bowiem jak najpełniej uchwycić czyste i świeże nuty owocowe.
© ZVARDAN ConseilVinsAlsace

            Alzacja to typowa kraina pograniczna, pod silnymi wpływami niemieckimi i francuskimi. Jej wielobarwne korzenie sięgają ku kulturom: celtyckiej, germańskiej, łacińskiej.  To tworzy unikalny etnos na skalę europejską. Wpłynęło to niewątpliwie na fakt wypracowania przez Alzatczyków charakterystycznej autonomii i mentalności. Tradycja, własny język, folklor, zwyczaje, nie tylko je posiadają, ale również potrafią pielęgnować. To pozwoliło im przetrwać tak liczne zmiany granic, języków, ustrojów politycznych. Dziś, tak jak przed wiekami, ludność Alzacji pozostaje wierna tradycji przodków, dumnie obchodzi kolejne święta w kalendarzu i odmierza czas porami roku. Gościnność, wesoły, optymistyczny stosunek do życia, świętowanie prostych czynności, taka prawdziwa radość z każdego dnia są charakterystyczne dla mentalności alzackiej. Dolny Ren wygrywa w rankingach na najbardziej ukwiecony departament Francji.
 Regionalna orkiestra © ATOUT FRANCE/Jean François Tripelon-Jarry

            W typowy obrazek regionu wpisują się zarówno małe miasteczka jak i duże miasta. Od XVI architektonicznie charakterystyczny widok stanowią domy z muru pruskiego, z drewnianymi balkonami sowicie dekorowanymi pelargoniami.  Stolica regionu to zarazem serce Unii Europejskiej, czyli Strasburg. Urokliwe miasto z piękną dzielnicą Petite France, gotycką katedrą, której łuki strzelają prosto do nieba i oczywiście licznymi instytucjami europejskimi. Miasto od średniowiecza było jednym z ważniejszych ośrodków intelektualnych starego kontynentu. Czasy Karola Wielkiego i Ottonów to prawdziwy rozkwit myśli oraz sztuki romańskiej. Renesansowy humanizm podkreśla choćby starówka Colmar, zwana małą Wenecją. Colmar słynęło z tolerancji myśli i przekonań religijnych. Przed Wojną Trzydziestoletnią koegzystowały tu obok siebie gminy katolickie, protestanckie i żydowskie.
© HECHT ConseilVinsAlsace

            Jeśliby zapytać Alzatczyków, co oznacza dla nich sztuka dobrego życia, odpowiedzieliby kuchnia i celebrowanie każdego posiłku w gronie rodziny i przyjaciół. Stół i wino to jedne z wyznaczników alzackiego stylu życia. Winiarską stolicą regionu jest wspominany Colmar. Alzacja słynie z najwyższej jakości sztuki kulinarnej, region znany jest z licznych restauracji uhonorowanych słynnymi gwiazdkami Michelin. Abstrahując od wykwintnych restauracji jak i swojskich górskich oberży, wszędzie napotkać można Winstub czyli winiarnie.
            Wiele regionalnych tradycji ma kontekst kulinarny. Bożonarodzeniowy Jarmark w Strasburgu liczy sobie 400 lat i spróbować na nim można wszelkiej maści regionalnych produktów. Jak rok długi, gości wita sie u progu ciastem drożdżowym w kształcie korony Kougelhopf. Każda część kalendarza liturgicznego ma swoje zwyczaje, potrawy i smakołyki. To właśnie z Alzacji pochodzi tradycja ubierania choinki na Boże Narodzenie oraz obdarowywania sie podarkami, a także szukanie słodkich jajeczek czekoladowych czy marcepanowych ukrytych w ogrodzie podczas Wielkanocy. Każde ze świąt oddaje w innym stopniu naturę regionu i nierozerwalności z cyklami przyrody. Wielkanoc to odrodzenie, wiosenne przebudzenie, dzień św. Marcina to koniec prac w polu i początek zimowej przerwy. Do dziś, zgodnie z tradycja, winobranie jest hucznie świętowane we wsiach i miasteczkach.
© ATOUT FRANCE/Jean François Tripelon-Jarry 

            Alzacka kuchnia oparta jest w głównej mierze na produktach pochodzących z natury, pieczone ziemniaki, tarty jagodowe, warzywa jak kapusta, grzyby. Na lokalnym stole spotykają sie wpływy pograniczne, kuchni francuskiej: słynny ser Munster, tarte flambée  czyli tarta cebulowa czy szparagi, oraz kuchni niemieckiej: bretel vel pretzel do piwa, Bäckeoffe rodzaj gulaszu mięsnego i inne.
            Okrętem flagowym regionalnych receptur jest choucroute alzacki czy bigos z kwaszonej kapusty, ze świeżym bekonem, goździkami, smalcem, i oczywiście białym winem. Większość tutejszych potraw oparta jest na mięsie lub wędlinach, takich jak kiełbasy. Z ich wykorzystaniem powstają zarówno proste dania wywodzące sie z lokalnej tradycji jak i wyszukane potrawy rodem z menu restauracji jak tournedos à la crème des morilles. To filet  wolowy w kremowym, śmietanowym sosie na bazie smardzy. I nie zapomnijmy oczywiście słynnym coq au vin, czyli kogucie gotowanym w Rieslingu.

            Alzacja to także kraina wybitnych słodkości, ciasta, czekolada, ciasteczka cynamonowe, pierniczki ( liczne muzea tego wypieku oraz czekolady). Pomiędzy piwami z tutejszych browarów, alkoholami z wielowiekowych gorzelni takich jak schnapps, Kirch wiśniowy, prawdziwym królem w akompaniamencie potrawom jest alzackie wino.

            W Alzacji najlepsze wino to cru (AOC Alsace Grand Cru).  To, wina, które mogą być zrobione wyłącznie z gron pochodzących z 50 cru i spełniać ustalone kryteria dojrzałości i smaku ( najważniejsze odmiany to: Gewürztraminer, Muscat, Riesling, Pinot Gris). . Na etykietach alzackich podobnie jak w Nowym Świecie pojawiają się nazwy szczepów. Prawo nakazuje także stosowanie tradycyjnych wysmukłych butelek. Alzackie AOC to: Alsace lub Vin d’ Alsace – ustanowiona w 1962 r.,  Edelzwicker- ta kategoria pozwala na mieszanie dwóch lub więcej odmian, choć większość tutejszych win jest jedno szczepowa. Alsace Grand  CruVendange Tardive i Selection de Grains Noblem to wina słodkie, bogate, eleganckie, powstające tylko w ty roczniku, w którym winogrona dotknięte są szlachetną pleśnią botrytis. Alzaccy winiarze produkują również Cremant d’Alscae czyli wino musujące. Najczęściej z Pinot Blanc, choć spróbować można także różowego tutejszego wina musującego z jedynej w Alzacji odmiany czerwonej, to jest Pinot Noir.
© SPACH-ConseilVinsAlsace

            Alzacja jest królestwem win i odmian białych. Pinot Balnc- wina z tej odmiany są subtelne i delikatne. To wino idealnie komponujące się serami, zwłaszcza kozimi. Pinot Gris- odmiana ta zachwyca aromatami poszycia leśnego, grzybów, mchu, owoców leśnych. Daje wina treściwe. Pasuje do foie gras czy polskiej odpowiedzi na ten francuski przysmak czyli wątróbki, podrobów czy pasztetów. Idealnie skomponuje się również z dziczyzną, mięsami i grzybami. Muscat d’ Alsace- aromatyczny szczep, wybuchający w winie miodową słodyczą i tropikalnymi owocami. Tu w Alzacji zyskuje bardziej wytrawny charakter, niż jego kuzyni z basenu Morza Śródziemnego. To winogrono w płynie, czuje się jakby skórka z jagody pękała na podniebieniu.  Wino pięknie współgra ze szparagami, szparagami także łososiem, czy też po prostu cieszy jako aperitif. Riesling- jest Reisling alzacki i niemiecki, i są to dwie różne historie tego szczepu. Wpływ ziemi  a także metod winifikacji ma przełożenie na bukiet zapachowy i smakowy wina. Riesling w Alzacji jest szalenie wytrawny, o licznych i różnorodnych nutach owocowych oraz tak charakterystycznej mineralności. Wino niezastąpione do białych mięs, drobiu, królika, ryb. Gewurztraminer- szczep mocny, dający wina wykwintne i aromatyczne, o nutach kwiatowych i korzennych. Ciekawym może być serwowanie tego wina do deserów np. wariacji na temat ciast z przyprawami korzennymi i owocami ( piernik z sosem malinowym). Sylvaner- dający wina świeże, lekkie, o aromatach owoców cytrusowych. Wino pasujące do dań letnich, ale także wędlin, ryb, a nawet bigosu. Pinot Noir- jedyna czerwona odmiana w Alzacji. Owocowość tego szczepu zmierza w kierunku wiśni, jej aromatów i posmaku. Piękne połączenie stworzy to wini z wołowiną czy serami typu Gruyere. 
Gewurztraminer © -ConseilVinsAlsace

            Alzackie wina po prostu trzeba poznać, chociażby, dlatego że to jeden z pewniaków do kuchni polskiej. Alzację warto odwiedzić. To region tak ciekawy, nietuzinkowy, a przy tym doprawdy urokliwy. A kuchnię alzacką? W niej nie sposób nie zasmakować. To wystarczające powody, aby wybrać się np. do Colmar.